Maddenin tanımı ve parçacık modeli

Madde; kütlesi olan ve uzayda yer kaplayan her şeydir. Maddenin davranışını anlamanın en güçlü yolu, maddenin taneciklerden (atom, molekül, iyon) oluştuğunu düşünmektir. Tanecikler sürekli hareket eder ve aralarında etkileşimler bulunur.

• Taneciklerin hareketi sıcaklık arttıkça hızlanır.
• Tanecikler arası çekim tanecikleri bir arada tutar; çok zayıfsa gaz, güçlü ise katı davranışı görülür.
• Boşluk miktarı hâl kavramının merkezindedir: gazlarda çok, katılarda çok azdır.

Hâl (faz) kavramı

Aynı fiziksel ve kimyasal özellikleri gösteren, homojen madde bölgesine faz denir. “Hâl” günlük kullanımda katı–sıvı–gaz gibi sınıflamayı anlatır; faz ise daha ayrıntılı bir kavramdır (örneğin iki farklı kristal yapı iki farklı faz olabilir).

Katı–Sıvı–Gaz: ortak çerçeve

Üç temel hâl, taneciklerin düzeni, hareket serbestliği ve tanecikler arası boşluk açısından karşılaştırılabilir.