Anlatım biçimleri; açıklama, tartışma, betimleme ve öyküleme gibi metnin kuruluş amacını gösteren temel başlıklardır. Bu testler, paragraf sorularında metnin nasıl anlatıldığını ayırt etmeni sağlar.
Anlatım Biçimleri Nasıl Ayırt Edilir?
Açıklamada bilgi verme, tartışmada düşünceyi savunma, betimlemede gözlem ve tasvir, öykülemede ise olay akışı öne çıkar. Soru kökünde verilen metnin amacı ve anlatım havası dikkatle okunmalıdır.
9. Sınıf Paragraf İçin Önemi
Anlatım biçimlerini tanımak, paragrafın ana düşüncesini ve yazarın tutumunu daha hızlı bulmanı sağlar. Çözümlü testlerle farklı metin türlerini karşılaştırarak pratik yapabilirsin.
Aşağıdaki parçalardan hangisinde "açıklayıcı" anlatım, "öyküleyici" anlatımın içinde işlevsel biçimde kullanılmıştır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
C’de olay akışı (öyküleme) sürerken kesintinin nedenine ilişkin bilgi verilip açıklama yapılmıştır. Açıklayıcı bölüm, öyküleyici anlatımı destekler.
Çözüm: C’de olay akışı (öyküleme) sürerken kesintinin nedenine ilişkin bilgi verilip açıklama yapılmıştır. Açıklayıcı bölüm, öyküleyici anlatımı destekler.
C’de olay akışı (öyküleme) sürerken kesintinin nedenine ilişkin bilgi verilip açıklama yapılmıştır. Açıklayıcı bölüm, öyküleyici anlatımı destekler.
2. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde baskın anlatım biçimi "betimleme"dir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
C’de duyulara seslenen ayrıntılarla mekân ve nesneler tasvir edilmiştir. Amaç bilgi vermek ya da olay anlatmak değil, görüntüyü canlandırmaktır.
Çözüm: C’de duyulara seslenen ayrıntılarla mekân ve nesneler tasvir edilmiştir. Amaç bilgi vermek ya da olay anlatmak değil, görüntüyü canlandırmaktır.
C’de duyulara seslenen ayrıntılarla mekân ve nesneler tasvir edilmiştir. Amaç bilgi vermek ya da olay anlatmak değil, görüntüyü canlandırmaktır.
3. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde anlatım biçimi baskın olarak "öyküleme"dir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
B’de zaman akışı içinde gerçekleşen eylemler ardışık biçimde anlatılmıştır. Olay örgüsü ve hareket öyküleyici anlatımı gösterir.
Çözüm: B’de zaman akışı içinde gerçekleşen eylemler ardışık biçimde anlatılmıştır. Olay örgüsü ve hareket öyküleyici anlatımı gösterir.
B’de zaman akışı içinde gerçekleşen eylemler ardışık biçimde anlatılmıştır. Olay örgüsü ve hareket öyküleyici anlatımı gösterir.
4. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde "anlatım biçimleri" birlikte kullanılmış; baskın anlatım "tartışmacı", yardımcı anlatım "açıklayıcı" olacak biçimde kurulmuştur?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
B’de bir görüşe karşı çıkılıp okur ikna edilmeye çalışılır (tartışmacı). Ayrıca ezberin ne olduğu ve nasıl işlediği kısa açıklamalarla temellendirilmiştir (açıklayıcı).
Çözüm: B’de bir görüşe karşı çıkılıp okur ikna edilmeye çalışılır (tartışmacı). Ayrıca ezberin ne olduğu ve nasıl işlediği kısa açıklamalarla temellendirilmiştir (açıklayıcı).
B’de bir görüşe karşı çıkılıp okur ikna edilmeye çalışılır (tartışmacı). Ayrıca ezberin ne olduğu ve nasıl işlediği kısa açıklamalarla temellendirilmiştir (açıklayıcı).
5. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde olay akışı içinde kişilerin konuşmalarıyla ilerleyen, yer ve zaman unsurları bulunan bir anlatım kullanılmıştır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
seçeneğiBnde olay örgüsü, kişi, yer ve zaman unsurlarıyla birlikte diyalog kullanılarak anlatım sürdürülmüştür. Diğerlerinde açıklama veya betimleme ağırlıklıdır.
Çözüm: seçeneğiBnde olay örgüsü, kişi, yer ve zaman unsurlarıyla birlikte diyalog kullanılarak anlatım sürdürülmüştür. Diğerlerinde açıklama veya betimleme ağırlıklıdır.
seçeneğiB3nde olay örgüsü, kişi, yer ve zaman unsurlarıyla birlikte diyalog kullanılarak anlatım sürdürülmüştür. Diğerlerinde açıklama veya betimleme ağırlıklıdır.
6. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde yazar, bir düşünceyi savunurken karşı görüşü de verip onu çürütmeye dayalı bir anlatım biçimi kullanmıştır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
A’da karşıt görüş (“hızlı okuma yüzeyseldir”) verilmiş, ardından gerekçeyle çürütülerek savunma yapılmıştır. Bu, tartışmacı anlatımdır.
Çözüm: A’da karşıt görüş (“hızlı okuma yüzeyseldir”) verilmiş, ardından gerekçeyle çürütülerek savunma yapılmıştır. Bu, tartışmacı anlatımdır.
A’da karşıt görüş (“hızlı okuma yüzeyseldir”) verilmiş, ardından gerekçeyle çürütülerek savunma yapılmıştır. Bu, tartışmacı anlatımdır.
7. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde bir durumun ya da kavramın özellikleri sıralanarak nesnel bir dille tanıtıldığı (betimleyici anlatımın açıklayıcı nitelikte kullanıldığı) söylenebilir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
B’de bir türün tanımı yapılıp özellikleri ve amacı nesnel biçimde açıklanmıştır. Bu, açıklayıcı anlatımdır.
Çözüm: B’de bir türün tanımı yapılıp özellikleri ve amacı nesnel biçimde açıklanmıştır. Bu, açıklayıcı anlatımdır.
B’de bir türün tanımı yapılıp özellikleri ve amacı nesnel biçimde açıklanmıştır. Bu, açıklayıcı anlatımdır.
8. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde bir düşünceyi benimsetmek için okura doğrudan seslenme, emir/öneri kipleri ve yönlendirme ifadeleri belirgin biçimde kullanılmıştır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
A’da okura doğrudan hitap edilip yapılması gerekenler adım adım önerilerek yönlendirme yapılmıştır. Bu, öğretici/yönlendirici anlatımın belirgin bir kullanımıdır.
Çözüm: A’da okura doğrudan hitap edilip yapılması gerekenler adım adım önerilerek yönlendirme yapılmıştır. Bu, öğretici/yönlendirici anlatımın belirgin bir kullanımıdır.
A’da okura doğrudan hitap edilip yapılması gerekenler adım adım önerilerek yönlendirme yapılmıştır. Bu, öğretici/yönlendirici anlatımın belirgin bir kullanımıdır.
9. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde anlatım biçimleri birlikte kullanılmış; ancak ağırlık, bir olayı anlatmaktan çok bir kavramı örnekleyerek açıklamaya verilmiştir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
A’da kavram tanımlanmış ve örnekle somutlaştırılarak açıklanmıştır. Olay anlatımı unsurları olsa da amaç açıklamadır.
Çözüm: A’da kavram tanımlanmış ve örnekle somutlaştırılarak açıklanmıştır. Olay anlatımı unsurları olsa da amaç açıklamadır.
A’da kavram tanımlanmış ve örnekle somutlaştırılarak açıklanmıştır. Olay anlatımı unsurları olsa da amaç açıklamadır.
10. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki parçalardan hangisinde anlatım biçimleri birlikte kullanılmış; ancak baskın anlatım "tartışma"dır? I. "Kent merkezindeki yeşil alanların azaltılması, yalnızca estetik bir kayıp değildir; aynı zamanda ısı adası etkisini artırarak yaşam kalitesini düşürür. Bu yüzden imar planlarında parkların korunması zorunlu olmalıdır." II. "Sabahın erken saatlerinde sokaklar henüz uyanmamıştı; kaldırım taşları gece yağan yağmurun izlerini taşıyordu. Birkaç dükkân kepenklerini ağır ağır kaldırıyor, içeriden kahve kokusu sızıyordu." III. "Bir metnin ikna edici olması için öncelikle savını açıkça ortaya koyması gerekir. Ardından bu savı destekleyen kanıtlar sıralanmalı, karşı görüşler de çürütülmelidir." IV. "Su, 0°C’de donar ve 100°C’de kaynar; bu sıcaklıklar deniz seviyesinde geçerlidir. Basınç değiştiğinde kaynama noktası da değişir."
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
I. parçada bir görüş ileri sürülüp gerekçelendirilerek okur ikna edilmeye çalışılır; bu nedenle baskın anlatım tartışmadır. II betimleme, IV açıklama ağırlıklıdır; III ise açıklayıcı bir anlatımla bilgi verir.
Çözüm: I. parçada bir görüş ileri sürülüp gerekçelendirilerek okur ikna edilmeye çalışılır; bu nedenle baskın anlatım tartışmadır. II betimleme, IV açıklama ağırlıklıdır; III ise açıklayıcı bir anlatımla bilgi verir.
I. parçada bir görüş ileri sürülüp gerekçelendirilerek okur ikna edilmeye çalışılır; bu nedenle baskın anlatım tartışmadır. II betimleme, IV açıklama ağırlıklıdır; III ise açıklayıcı bir anlatımla bilgi verir.
Anlatım Biçimleri Hakkında
Açıklayıcı anlatım nasıl anlaşılır?
Okura bilgi verme, kavramı tanıtma veya konuyu öğretme amacı taşıyan metinlerde açıklayıcı anlatım kullanılır.
Betimleme ile öyküleme arasındaki fark nedir?
Betimleme varlıkları tasvir eder; öyküleme ise olayları zaman akışı içinde aktarır.
Tartışmacı anlatımda ne aranır?
Yazarın bir düşünceyi savunması, karşı görüşe cevap vermesi veya okuru ikna etmeye çalışması aranır.
