Aşağıdakilerden hangisi zekâtın kimlere verilebileceğini belirleyen ölçüte en uygun örnektir?
A
Nisap miktarı mala sahip olmayan ve temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan komşuya verilmesi
B
Maddi durumu iyi olan ancak borçsuz yaşamak isteyen akrabaya verilmesi
C
Kişinin kendi anne-babasına, onların geçimini sağlamak için verilmesi
D
Zekâtın, kişinin kendi çocuklarının okul masraflarını karşılamak amacıyla verilmesi
Çözüm
Zekât, ihtiyaç sahibi (fakir/miskin gibi) kimselere verilir. Anne-baba ve çocuklar gibi bakmakla yükümlü olunan kişilere zekât verilmez. Maddi durumu iyi olana zekât verilmesi de uygun değildir.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: A
Zekât ile sadaka arasındaki farkları değerlendiren aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
Zekât farzdır ve belirli şartlara bağlıdır; sadaka ise gönüllüdür ve şartları daha esnektir.
B
Sadaka sadece Ramazan ayında verilebilir; zekât yılın her döneminde verilebilir.
C
Zekâtın miktarı kişiye göre değişmez; sadakanın miktarı dinen sabitlenmiştir.
D
Zekât sadece para ile verilir; sadaka sadece yiyecek ile verilir.
Çözüm
Zekât, nisap ve üzerinden bir yıl geçmesi gibi şartlara bağlı farz bir ibadettir. Sadaka ise isteğe bağlıdır ve zaman-miktar açısından daha geniştir. Diğer seçenekler genelleme ve sınırlama içerdiği için yanlıştır.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: A
Aşağıdaki durumlardan hangisinde verilen yardım, dinî açıdan sadaka sayılır ancak zekât yerine geçmez?
A
Bir öğrencinin bursuna düzenli katkı yapmak
B
Nisap miktarı mala sahip olup zekâtını ihtiyaç sahibine vermek
C
Zekâtını, zekât alabilecek durumda olan bir fakire vermek
D
Zekâtını, borcunu ödeyemeyen birine vermek
Çözüm
Burs gibi gönüllü yardımlar sadakadır; ancak zekâtın farz ibadet olarak yerine getirilmesi için niyet ve şartlar gerekir. B, C ve D’de zekâtın verilebileceği kimselere yönelik ödeme söz konusudur. Bu yüzden zekât yerine geçmeyen seçenek A’dır.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Zekât ibadetinin birey ve toplum üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en kapsamlı ve doğru olanıdır?
A
Maddi imkânı olanın malını arındırır, ihtiyaç sahibinin temel gereksinimlerini karşılamasına katkı sağlar ve toplumsal dayanışmayı güçlendirir.
B
Sadece veren kişiyi sevaba ulaştırır; toplum düzeni üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.
C
Yalnızca ekonomik eşitliği tamamen sağlar; başka bir toplumsal faydası bulunmaz.
D
Yardım alanın çalışmasını engeller; bu nedenle toplumsal sorunları artırır.
Çözüm
Zekât, malı arındırma ve paylaşma bilinci kazandırır. İhtiyaç sahiplerinin desteklenmesiyle sosyal adalet ve dayanışma güçlenir. Diğer seçenekler tek yönlü veya olumsuz genelleme içerir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi zekâtın farz olabilmesi için aranan şartlardan biri DEĞİLDİR?
A
Müslüman olmak
B
Nisap miktarı mala sahip olmak
C
Malın üzerinden bir kamerî yıl geçmesi
D
Zekâtın mutlaka Ramazan ayında verilmesi
Çözüm
Zekâtın Ramazan’da verilmesi şart değildir; yılın herhangi bir zamanında verilebilir. Farz olma şartları arasında Müslüman olmak, nisap ve üzerinden bir yıl geçmesi gibi koşullar bulunur.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Aşağıdaki durumlardan hangisi zekâtın toplumsal faydalarından biri olarak değerlendirilemez?
A
Toplumda dayanışma ve yardımlaşmayı artırması
B
Gelir dağılımındaki dengesizliği azaltmaya katkı sağlaması
C
Fakir ile zengin arasında kin ve kıskançlığı artırması
D
İhtiyaç sahiplerinin temel ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olması
Çözüm
Zekât, sosyal barışı güçlendirmeyi ve ihtiyaç sahiplerini desteklemeyi amaçlar. Dayanışmayı artırır ve dengesizliği azaltmaya katkı sağlar. Kin ve kıskançlığı artırması zekâtın amacıyla çelişir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: C
Aşağıdaki durumlardan hangisi zekâtın farz olabilmesi için gerekli şartlardan biri değildir?
A
Malın üzerinden bir kamerî yıl (havelânü’l-havl) geçmiş olması
B
Malın nisap miktarına ulaşması
C
Zekât verilecek kişinin Müslüman olması
D
Kişinin borç ve temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olması
Çözüm
Zekâtın farz olma şartları; nisap, üzerinden bir yıl geçmesi ve temel ihtiyaç/borçlar dışında mala sahip olmaktır. Zekâtın kime verileceği şartları ayrı bir konudur. Zekât verilecek kişinin Müslüman olması farz oluş şartı değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi zekâtın farz olabilmesi için aranan şartlardan biri değildir?
A
Müslüman olmak
B
Nisap miktarı mala sahip olmak
C
Malın üzerinden bir kamerî yıl geçmesi
D
Zekât verilecek kişinin akraba olması
Çözüm
Zekâtın farz olabilmesi için Müslüman olmak, nisap miktarı mala sahip olmak ve (bazı mallarda) üzerinden bir yıl geçmesi gibi şartlar aranır. Zekât verilecek kişinin akraba olması şart değildir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Bir öğrenci, biriktirdiği parayla aldığı tabletini 6 ay sonra satmayı planlamaktadır. Bu tablet, zekât hesabında hangi şekilde değerlendirilmelidir?
A
Kişisel kullanım eşyası sayılır, zekâta tabi değildir.
B
Ticaret amacıyla alındıysa ticaret malı sayılır, zekâta tabi olabilir.
C
Sadaka hükmündedir, zekât yerine geçer.
D
Zekât sadece nakit paradan verildiği için tablet dikkate alınmaz.
Çözüm
Zekât, ticaret amacıyla elde tutulan malları da kapsar. Tablet kişisel kullanım için değil de satıp kazanç elde etmek niyetiyle alındıysa ticaret malı sayılabilir ve zekât hesabına girer.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Zekâtın toplumsal etkileriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en uygundur?
A
Zekât, sadece bireysel sevabı artırır; toplumsal yönü yoktur.
B
Zekât, gelir dağılımındaki dengesizliği azaltarak sosyal dayanışmayı güçlendirir.
C
Zekât, yalnızca Ramazan ayında verildiğinde toplumsal fayda sağlar.
D
Zekât, sadece aynı aile içinde verilirse daha makbuldür.
Çözüm
Zekât, ihtiyaç sahiplerine kaynak aktararak paylaşmayı artırır ve sosyal dayanışmayı güçlendirir. Böylece gelir dağılımındaki dengesizliğin azalmasına katkı sağlar. Ramazanla sınırlı değildir ve aile içinde verilmesi şart değildir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi zekâtın farz olabilmesi için aranan şartlardan biri değildir?
A
Müslüman olmak
B
Nisap miktarı mala sahip olmak
C
Üzerinden bir kamerî yıl (havelân-ı havl) geçmiş olmak
D
Zekât verilecek kişinin akraba olmaması
Çözüm
Zekâtın farz olması için Müslüman olmak, nisap miktarı mala sahip olmak ve üzerinden bir yıl geçmesi gibi şartlar aranır. Zekâtın verileceği kişinin akraba olup olmaması farziyet şartı değildir.
