“Din ve Hayat” bağlamında İslam ahlakının toplumsal hayata yansımasına örnek aranmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu yansımaya en doğrudan örnektir?
A
Ticarette ölçü ve tartıda dürüst davranmak
B
Sadece bayram günlerinde büyükleri ziyaret etmek
C
İbadetleri gizli yapmanın her zaman zorunlu olduğunu savunmak
D
Toplumsal kuralları yalnızca cezadan kaçınmak için uygulamak
Çözüm
İslam ahlakı dürüstlük ve kul hakkına dikkat etmeyi toplumsal hayata taşır. Ticarette dürüstlük bu ilkenin doğrudan sonucudur. Diğer seçenekler ya sınırlı ya da yanlış genelleme içerir.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, dinin hayatı anlamlandırma işlevine ilişkin doğru bir çıkarımdır?
A
Din, insanın yalnızca ölüm sonrası hayatla ilgili merakını giderir; dünya hayatına yön vermez.
B
Din, insanın amaç ve sorumluluk bilinci kazanmasına katkı sağlayarak davranışlarını anlamlı kılar.
C
Din, bilimsel bilgiyle çeliştiği için hayatı anlamlandırmada güvenilir değildir.
D
Din, bireysel tercihleri tamamen ortadan kaldırarak insanı iradesiz hale getirir.
Çözüm
Din; amaç, değer ve sorumluluk bilinci kazandırarak insanın hayatına anlam katar. Bu, davranışların niyet ve hedefle ilişkilendirilmesini sağlar. B seçeneği bu işlevi doğru ifade eder.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi İslam’da “din–hayat bütünlüğü” anlayışının bir sonucu olarak değerlendirilemez?
A
Ticarette ölçü ve tartıya riayet edilmesi
B
Komşuluk ilişkilerinde hak ve sorumluluklara dikkat edilmesi
C
İbadetlerin yalnızca mabette yapılması, günlük hayata taşınmaması
D
Çevreyi korumanın bir sorumluluk olarak görülmesi
Çözüm
İslam’da ibadet ve ahlak, hayatın tüm alanlarını kuşatır. İbadetlerin günlük hayattan koparılması din–hayat bütünlüğüyle çelişir. Diğer seçenekler dinin hayata yansımasına örnektir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
“Din, insanın hem Allah ile ilişkisini hem de insanlarla ve çevreyle ilişkisini düzenler.” yargısına göre aşağıdaki davranışlardan hangisi bu bütünlüğü en iyi yansıtır?
A
Sadece nafile ibadetlere yoğunlaşıp kul hakkını önemsememek
B
Namazını kılıp aynı zamanda işinde dürüst ve adil davranmak
C
Toplumsal kurallara uymayı gereksiz görüp sadece dua etmek
D
İbadetleri erteleyip sadece iyi niyetin yeterli olduğunu savunmak
Çözüm
Din–hayat bütünlüğü, ibadet ile ahlaki davranışın birlikte yürütülmesini gerektirir. Namazla birlikte dürüstlük ve adalet bu bütünlüğü gösterir. Diğer seçeneklerde ibadet–ahlak dengesi bozulmuştur.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdaki ifadelerden hangisi “hayatın anlamı ve amacı” konusunu dinî bakışla en doğru biçimde açıklar?
A
Hayatın amacı yalnızca maddi başarı elde etmektir.
B
Hayat, sorumluluk bilinciyle yaşanması ve ahirete hazırlık yapılması gereken bir imtihandır.
C
Hayatın anlamı kişiden kişiye değişir; din bu konuda belirleyici değildir.
D
Hayatın amacı sadece toplumun beklentilerini karşılamaktır.
Çözüm
Dinî bakışa göre insan, sorumluluk taşıyan bir varlıktır ve hayat imtihan niteliğindedir. Bu nedenle davranışlar ahiret bilinciyle şekillenir. Diğer seçenekler dinin amaç ve sorumluluk vurgusunu dışlar.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi dinin “toplumsal hayatı düzenleme” işlevine doğrudan örnek olarak gösterilemez?
A
Yardımlaşma ve dayanışmanın teşvik edilmesi
B
Adaletin gözetilmesi ve haksızlığın yasaklanması
C
İnsanların fiziksel özelliklerine göre üstün sayılması
D
Aile kurumunun korunmasına önem verilmesi
Çözüm
Din, insanlar arasında adalet ve eşitliği esas alır; fiziksel özelliklere göre üstünlük anlayışı dinin toplumsal düzen hedefiyle bağdaşmaz. Diğer seçenekler toplumsal hayatı düzenleyen ilkelerdir. Bu yüzden doğru cevap C’dir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi İslam’da “din–hayat” ilişkisinin, bireyin günlük yaşamına yansımasına doğrudan örnek gösterilemez?
A
Ticarette ölçü ve tartıda dürüst davranmak
B
Komşuya zarar vermemeye özen göstermek
C
İbadetleri gösteriş amacıyla yaparak toplumda itibar kazanmak
D
Emanete riayet edip verilen sözü tutmak
Çözüm
Din, davranışların niyet ve ahlaki yönünü de düzenler. Gösteriş için ibadet (riya) dinin amaçladığı samimiyetle bağdaşmaz. Bu yüzden din–hayat ilişkisinin doğru bir yansıması değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
“Din hayatı kuşatır” ifadesiyle aşağıdakilerden hangisi daha doğru anlatılmak istenir?
A
Din yalnızca ibadet mekânlarında uygulanır, sosyal hayata karışmaz.
B
Din, insanın inanç-ibadet-ahlak alanlarını birlikte yönlendirerek davranışlara ölçü getirir.
C
Din, sadece geçmiş toplumların geleneklerini korumayı amaçlar.
D
Din, bireyin sadece vicdanında kalır; toplumsal ilişkilere ölçü vermez.
Çözüm
Din, sadece ibadetlerden ibaret değildir; ahlaki tutum ve sosyal ilişkileri de düzenler. Bu bütünlük, dinin hayatı kuşatması anlamına gelir. Diğer seçenekler dini daraltıcı ve eksik yorumlardır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi dinin toplumsal hayata katkılarından biri olarak doğrudan değerlendirilemez?
A
Toplumsal dayanışma ve yardımlaşma bilincini güçlendirmesi
B
Adalet ve hakkaniyet anlayışını desteklemesi
C
İnsanlar arası güveni artıracak ahlaki ilkeler koyması
D
Toplumdaki tüm kültürel farklılıkları ortadan kaldırmayı hedeflemesi
Çözüm
Din, adalet, güven ve yardımlaşma gibi değerlerle toplumsal düzeni destekler. Ancak kültürel farklılıkları tamamen yok etmeyi hedeflemek dinin doğrudan bir amacı değildir. Bu nedenle D doğru seçenektir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Din ve hayat ilişkisi bağlamında aşağıdaki durumlardan hangisi, dinin toplumsal hayata etkisine doğrudan örnektir?
A
İbadetlerin sadece bireyin iç dünyasında kalması ve toplumsal davranışlara yansımaması
B
Zekât ve sadaka gibi uygulamalarla sosyal dayanışmanın güçlenmesi
C
Bilimsel yöntemle elde edilen verilerin dinî hüküm yerine geçmesi
D
Ahlaki değerlerin yalnızca gelenekle belirlenmesi ve dinin etkisiz kalması
Çözüm
Zekât ve sadaka, ihtiyaç sahiplerini gözeterek toplumsal dayanışmayı artırır. Bu, dinin sosyal yapıya doğrudan etkisidir. Diğer seçenekler dinin etkisini azaltan veya dışlayan ifadelerdir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, İslam’ın hayatı kuşatan bir din oluşunu en doğru biçimde yansıtır?
A
Din yalnızca ibadetleri düzenler; ahlak ve sosyal ilişkiler bireyin tercihine bırakılır.
B
Din, sadece belirli gün ve mekânlarda hatırlanır; gündelik hayata karışmaz.
C
Din; inanç, ibadet, ahlak ve muamelat alanlarında ilke ve ölçüler getirir.
D
Din, toplumsal kuralları tamamen kaldırır ve bireysel özgürlüğü sınırsızlaştırır.
Çözüm
İslam, inanç-ibadet-ahlak ve sosyal ilişkiler (muamelat) alanlarına dair ölçüler koyar. Bu, dinin hayatı kuşatan yönünü gösterir. Diğer seçenekler dini daraltan veya yanlış genelleyen ifadelerdir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
“Dinin bireysel hayata etkisi” ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A
Din, bireyin davranışlarını etkilemez; sadece bilgi verir.
B
Din, kişinin sorumluluk bilinci ve öz denetimini güçlendirerek davranışlarını yönlendirebilir.
C
Din, yalnızca toplumsal düzeni hedefler; bireysel yönü yoktur.
D
Din, ahlaki ilkeleri gereksiz kılar; niyet tek başına yeterlidir.
Çözüm
Din, bireyde sorumluluk ve öz denetim (vicdan) bilincini güçlendirerek davranışlara yön verir. Bu, dinin bireysel hayata etkisidir. Diğer seçenekler dinin işlevini yanlış sınırlar.
