KPSS Önlisans fiilimsi konusu nasıl öğrenilir?
Önce üç fiilimsi türünün ekleri öğrenilmeli, ardından her ek cümle içindeki göreviyle birlikte çözülmelidir. Sadece ek ezberi yapmak kalıcı olmayabilir.
KPSS Ön Lisans Fiilimsi konu anlatımı
KPSS Ön Lisans Fiilimsi konu anlatımı; özet anlatım, önemli noktalar ve konuya bağlı testlerle KPSS hazırlığını tamamla.
Özel rehber
KPSS Önlisans Fiilimsi konu anlatımı ve ekleri tanıma rehberi
KPSS Önlisans Fiilimsi konusu, fiil anlamı taşıdığı halde çekimli fiil gibi kip ve kişi almayan kelimeleri tanımaya dayanır. İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri ilk bakışta ezber konusu gibi görünse de sınavda asıl önemli olan bu yapıların cümlede hangi görevi üstlendiğini fark etmektir. Fiilimsi bulunan cümlelerde yan anlam ilişkileri, niteleme ve zaman bağları daha yoğun olduğu için konu paragraf ve cümle çözümünü de destekler. Bu sayfada fiilimsi türleri önlisans adayının ihtiyaç duyacağı sadelikte açıklanır; kalıcı öğrenme için ek listeleri örnek cümlelerle birlikte verilir. Çalışırken her fiilimside önce fiil kökünü, sonra aldığı eki, ardından cümlede isim, sıfat veya zarf görevi yapıp yapmadığını kontrol etmelisin. Bu yöntem, seçeneklerde çekimli fiille fiilimsiyi karıştırma riskini azaltır ve dil bilgisi netlerini güçlendirir.
Fiilimsileri üç adımda tanıma yöntemi
Fiilimsi ararken önce kelimenin fiil anlamı taşıyıp taşımadığını kontrol et; ardından kip ve kişi eki alıp almadığına bak.
İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerini ayrı gruplar halinde öğren; her ek için en az birkaç örnek cümle çöz.
Sıfat-fiilin bir ismi nitelediğini, zarf-fiilin ise yükleme zaman veya durum ilgisi kattığını cümle içinde göster.
Çekimli fiille fiilimsiyi ayırmak için “bu kelime tek başına yargı bildiriyor mu?” sorusunu kullan.
Fiilimsi sorusunda dikkat edilecekler
- Kelime fiil anlamı taşıyor mu?
- Kip ve kişi eki almış mı?
- İsim-fiil eki mi kullanılmış?
- Sıfat-fiil bir ismi niteliyor mu?
- Zarf-fiil yükleme zaman veya durum ilgisi katıyor mu?
- Cümlede birden fazla fiilimsi var mı?
KPSS Önlisans konu anlatımı hakkında sık sorulan sorular
Fiilimsi ile çekimli fiil nasıl ayırt edilir?
Çekimli fiil kip ve kişi eki alarak yargı bildirir. Fiilimsi ise fiil anlamı taşır ama tek başına çekimli yüklem gibi kişi ve kip bildirmez.
Fiilimsi soruları zor mudur?
Ekler karıştığında zor görünebilir; fakat türlerin görevleri öğrenildiğinde soru kalıpları hızla tanınır. Özellikle sıfat-fiil ve zarf-fiil ayrımı çalışılmalıdır.
Fiilimsi paragraf sorularına katkı sağlar mı?
Evet. Fiilimsiler cümlede zaman, neden, durum ve niteleme ilişkileri kurduğu için uzun cümleleri daha doğru okumaya yardımcı olur.
Fiilimsi çalışırken hangi hatalar yapılır?
En sık hata, her fiilden türemiş kelimeyi fiilimsi sanmak veya çekimli fiili fiilimsiyle karıştırmaktır. Cümlede yargı bildirip bildirmediği mutlaka kontrol edilmelidir.
1. bölüm
Fiilimsiye Giriş 1.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Fiilimsiye Giriş
Fiilimsi: Fiil kök/gövdelerinden türeyip fiil özelliğini kısmen koruyan, ama çekimlenmeyen (kip-kişi almaz) sözcükler.
Temel fikir
Tanım Fiilimsiler, eylem bildirir ama çoğu zaman cümlede isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılır.
Kritik ayrım: Çekimli fiil kip ve kişi eki alır; fiilimsi kip-kişi eki almaz. Bu yüzden yüklem olamaz; ancak yan yargı kurabilir.
Fiilimsi konusu sınav’de dil bilgisi sorularında; sınav’de ise cümle/paragraph yorumuna kadar uzanan yerde sıkça karşına çıkar. Çünkü fiilimsi, cümle içinde yan cümlecik oluşturmanın ana araçlarından biridir.
Fiilimsi türleri
İsim-fiil (mastar)
Sıfat-fiil (ortaç)
Zarf-fiil (ulaç)
Her türün kendine özgü ekleri vardır; ancak asıl önemli olan, cümlede hangi görevde kullanıldığını doğru görmektir.
Hızlı kontrol listesi
- Sözcük fiil kök/gövdesinden mi türemiş?
- Kip-kişi eki almış mı? (Aldıysa çekimli fiildir.)
- Cümlede isim/sıfat/zarf görevinde mi?
- Fiilimsiyle birlikte oluşan bir yan cümlecik var mı?
Mini örnek: “Okumak ufku genişletir.” → okumak (isim-fiil) cümlede özne görevinde.
2. bölüm
Fiilimsi Mantığı 2.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Fiilimsi Mantığı
Fiilimsi ekini görmek kadar, ekin cümlede kurduğu ilişkiyi görmek de önemlidir.
Neden fiilimsi kullanırız?
Türkçe, yan anlamları ve eklerle kurulan ilişkileri güçlü bir dildir. Fiilimsiler:
- Uzun cümleleri daha akıcı kurmayı sağlar.
- Sebep-sonuç, amaç, koşul, zaman gibi ilişkileri yan cümlecik üzerinden kurar.
- Anlatımı çeşitlendirir; paragraf sorularında anlam örgüsünü güçlendirir.
Fiilimsi = ek + görev
Formül Fiil kökü/gövdesi + fiilimsi eki → cümlede isim/sıfat/zarf görevi
Gülen çocuk → “gülen” fiil kökünden türeyip çocuğu niteleyen sıfat görevinde.
Buraya gelince haber ver → “gelince” zaman ilişkisi kuran zarf görevinde.
Sık karıştırılan durumlar
Uyarı: “-ma/-me” eki her zaman isim-fiil değildir. Çoğu zaman olumsuzluk eki olabilir.
- “Gelme!” → olumsuzluk/kip yapısı içinde; fiilimsi değil.
- “Gelme isteği” → “gelme” isimleşmiş; isim-fiil olabilir.
3. bölüm
İsim-Fiil 3.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
İsim-Fiil
İsim-fiiller (mastarlar) fiilden isim yapar; cümlede isim gibi görev üstlenir.
İsim-fiil nedir?
İsim görevinde İsim-fiil, fiilden türeyip isimleşen fiilimsi türüdür. Çekimlenmez; fakat ek alarak isim gibi genişleyebilir.
sınav ipucu: İsim-fiil grupları çoğu zaman “...mA / ...mAk / ...Iş + tamlayıcılar” şeklinde uzar ve cümlede öge kurar.
İsim-fiil ekleri
-ma / -me
-mak / -mek
-ış / -iş / -uş / -üş
Bu eklerle yapılan sözcük, çoğunlukla “ne?” sorusuna cevap verir.
Cümlede görevleri
- Özne: “Koşmak sağlıklıdır.”
- Nesne: “Kitap okumayı seviyorum.”
- Dolaylı tümleç: “Çalışmaya erken başladı.”
- İsim tamlaması içinde: “Yüzme havuzu” (kalıplaşma da görülebilir)
4. bölüm
İsim-Fiil Derinleşme 4.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
İsim-Fiil Derinleşme
İsim-fiiller ek alabilir; tamlamalarla büyüyerek güçlü öge yapıları kurar.
İsim-fiil grubu
İsim-fiilin başına/sonuna gelen sözcüklerle birlikte oluşan yapı “isim-fiil grubu”dur.
Bu kadar erken kalkmanın zor olduğunu biliyorum.
“kalkmanın” isim-fiil; “bu kadar erken” zarf tümleci; bütün yapı bir arada öge oluşturur.
Ekle genişleme
- İsim-fiil, isim gibi iyelik eki alabilir: “gitmem”, “gelişin”
- Hâl ekleri alabilir: “okumayı”, “yürümeden”
- Tamlayan alabilir: “senin gelmen”, “arkadaşların gidişi”
İpucu: İyelik eki varsa (gelmem, gelişin, gitmesi) fiilimsi olma ihtimali güçlenir; çünkü çekimli fiiller kişi ekini farklı biçimde taşır.
Olumsuzluk eki tuzağı
-ma/-me bazen olumsuzluk ekidir, isim-fiil değildir. Ayırmak için şu soruyu sor:
- “Bu sözcük cümlede isim gibi mi duruyor?” → evetse isim-fiil olabilir.
- “Kip/kişiyle birlikte yüklem mi oluyor?” → evetse fiilimsi değildir.
Gelme dedi. → “gelme” emir/istek yapısı içinde; isimleşme zor.
Gelme ihtimali var. → “gelme” isim; isim-fiil.
5. bölüm
İsim-Fiil Uygulama 5.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
İsim-Fiil Uygulama
Genel Sınav düzeyinde isim-fiili bulma ve işlevini görme pratiği.
Soru mantığı
İsim-fiil sorularında genellikle iki şey ölçülür:
- Ekleri tanıma (özellikle -ma/-me ve olumsuzluk ayrımı)
- Cümlede öge görevini doğru belirleme
Örnek çözümlemeler
Başarmanın yolu düzenli çalışmaktır.
- “başarmanın” → isim-fiil + iyelik + tamlayan ilişkisi
- Cümlede “neyin yolu?” → tamlayan görevi
Onun konuşması herkesi etkiledi.
- “konuşması” → isim-fiil
- “ne etkiledi?” → özne ya da bağlama göre öge
Seviye yükseltme
Zor ipucu: “-ış/-iş” ekiyle türeyen bazı sözcükler kalıplaşıp isim olabilir. Test: “Eylem anlamı hissediliyor mu?”
- “Geliş” (geliş zamanı) → çoğu zaman isimleşmiş ama fiil kökeni görünür.
- “Yarış” → kalıplaşmış isim; yine de fiilimsinin mantığını bilmek gerekir.
1 / 4 sayfa yüklendi