KPSS Ön Lisans Fiil ve Ek Fiil konu anlatımı

KPSS Ön Lisans Fiil ve Ek Fiil konu anlatımı; özet anlatım, önemli noktalar ve konuya bağlı testlerle KPSS hazırlığını tamamla.

Özel rehber

KPSS Önlisans Fiil ve Ek Fiil konu anlatımı ve kip kişi rehberi

KPSS Önlisans Fiil ve Ek Fiil konusu, cümlenin yüklemini doğru okumayı ve yüklemdeki zaman, kip, kişi bilgilerini ayırt etmeyi öğretir. Fiil sorularında adaydan yalnızca eylemi bulması değil, çekimli fiilin hangi kipte kullanıldığını, kişi ekini ve varsa birleşik zaman yapısını fark etmesi beklenir. Ek fiil ise isim soylu sözcükleri yüklem yapması ve fiillere birleşik zaman anlamı katması nedeniyle sınavda sık karıştırılır. Bu sayfada konu, önlisans sınavına uygun biçimde fiil kökü, kip ekleri, kişi ekleri, haber ve dilek kipleri, ek fiilin görevleri ve olumsuzluk-soru kullanımları üzerinden anlatılır. Çalışırken her yüklemi kök, kip, kişi ve ek fiil olarak parçalara ayırmak çok değerlidir. Böylece hem doğrudan dil bilgisi sorularında hem de cümle türleri ve anlatım bozukluğu başlıklarında daha sağlam karar verirsin.

Fiil ve ek fiil çalışmasını sistemli yap

Önce cümlenin yüklemini bul; yüklem fiil mi yoksa isim soylu bir sözcük mü, bunu belirle.

Çekimli fiilde kip ve kişi eklerini ayrı ayrı göster. Haber kipleriyle dilek kiplerini karıştırmamaya dikkat et.

Ek fiilin iki temel görevini ayır: isimleri yüklem yapmak ve fiillere birleşik zaman anlamı katmak.

Soru çözerken yüklemi parçalara ayırmadan seçenek işaretleme. Bu küçük işlem özellikle ek fiil sorularında hatayı azaltır.

Fiil ve ek fiil çözüm kontrolü

Yüklem doğru bulundu mu?
Yüklem fiil mi isim soylu mu?
Kip eki haber mi dilek kipi mi?
Kişi eki doğru belirlendi mi?
Ek fiil isim yüklemi mi oluşturuyor?
Birleşik zaman yapısı var mı?

KPSS Önlisans konu anlatımı hakkında sık sorulan sorular

KPSS Önlisans fiil ve ek fiil konusu neleri kapsar?

Fiil kökü, çekimli fiil, kip, kişi, zaman, olumsuzluk, soru yapısı ve ek fiilin görevlerini kapsar. Yüklem çözümlemesi konunun merkezindedir.

Ek fiilin görevleri nelerdir?

Ek fiil isim soylu sözcükleri yüklem yapar ve çekimli fiillere birleşik zaman anlamı katar. KPSS sorularında bu iki görev sıkça ölçülür.

Kip ve zaman aynı şey midir?

Hayır. Zaman eylemin gerçekleşme zamanını, kip ise haber verme veya dilek bildirme biçimini gösterir. Bazı kiplerde zaman anlamı belirgindir, bazılarında istek veya gereklilik öne çıkar.

Bu konu hangi başlıklarla bağlantılıdır?

Cümle türleri, fiilde çatı, fiilimsi ve anlatım bozukluğu konularıyla doğrudan bağlantılıdır. Yüklem bilgisi güçlenince bu konular da kolaylaşır.

Fiil sorularında hız nasıl artırılır?

Her örnekte yüklemi kök, kip ve kişi olarak ayırma alışkanlığı kazanmak gerekir. Bir süre sonra bu işlem zihinde hızlı yapılmaya başlar.

1. bölüm

Fiil - Ek Fiil 1.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 1. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

1. Sayfa / 20: Fiil kavramı ve fiil türleri

1) Fiil (Eylem) nedir?

Fiil; bir işi, oluşu veya durumu bildirir. Cümlede genellikle yüklem görevindedir.

İpucu

sınav Fiil sorularında önce “ne yapıyor?” sorusunu sor. Cevap çıkıyorsa fiile yaklaşırsın.

Fiil türleri (anlamına göre)

İş (kılış) fiili: Yapılan bir iş bildirir. (yazmak, kırmak, taşımak)
Oluş fiili: Kendiliğinden gerçekleşen değişimi anlatır. (sararmak, büyümek, erimek)
Durum fiili: Bir durumu ifade eder. (oturmak, beklemek, sevinmek)

Mini alıştırma

Aşağıdaki cümlelerde fiili bul:
1) Çocuk hızlıca koştu.
2) Yapraklar sonbaharda sararır.
3) Sınav öncesi biraz heyecanlandı.

2. bölüm

Fiil - Ek Fiil 2.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 2. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

2. Sayfa / 20: Fiilin yapısı: kök–gövde–çekim

2) Fiil kökü, gövde ve çekim fikri

Fiiller de kök ve eklerden oluşur. Fiilin anlam çekirdeğine fiil kökü denir. Kök; yapım eki alırsa gövde oluşur. Sonra kip ve kişi ekleri gelerek fiil çekimlenir.

Kök mü, gövde mi?

Fiil + yapım eki → gövde.
Fiil + çekim eki → çekimlenmiş fiil.

Örnek çözümleme

          yaz-  (fiil kökü)
yaz-ı  (yapım ekiyle: isimleşme olabilir)
yaz-dı  (kip eki: görülen geçmiş)
yaz-dı-m  (kip + kişi eki: 1. tekil)
yaz-acak-sın  (gelecek zaman + 2. tekil)
        

Sık hata

Dikkat Bazı ekler hem yapım hem çekim gibi görünebilir. Soru: kökteki anlam değişti mi? Değiştiyse genellikle yapım ekidir.

3. bölüm

Fiil - Ek Fiil 3.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 3. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

3. Sayfa / 20: Haber kipleri (zamanlar)

3) Haber kipleri: zaman ekleri

Fiilin ne zaman yapıldığını bildiren kipler haber kipleridir. sınav’de genellikle ekleri tanıma ve anlam farkını yakalama sorulur.

Haber kipleri

Geniş zaman: -r / -ar / -er (gelir, yazar)
Şimdiki zaman: -yor (geliyor)
Görülen geçmiş: -dı/-di/-du/-dü (geldi)
Duyulan geçmiş: -mış/-miş/-muş/-müş (gelmiş)
Gelecek zaman: -acak/-ecek (gelecek)

Aynı fiil, farklı zaman

          yazarım (geniş)
yazıyorum (şimdiki)
yazdım (görülen geçmiş)
yazmışım (duyulan geçmiş)
yazacağım (gelecek)
        

sınav tadında ipucu

Zaman eki aynı olsa da cümledeki zaman anlamı farklı olabilir: “Yarın geliyorum” (gelecek anlamı). Soruda bağlamı mutlaka oku.

4. bölüm

Fiil - Ek Fiil 4.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 4. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

4. Sayfa / 20: Dilek kipleri

4) Dilek kipleri: istek, şart, gereklilik, emir

Dilek kipleri fiile zaman değil, istek / şart / zorunluluk / emir anlamı katar.

Dilek kipleri

İstek: -e/-a (gelem, yazam)
Şart: -se/-sa (gelirse, yazarsa)
Gereklilik: -meli/-malı (gelmeli, yazmalı)
Emir: ek almayabilir (gel!, yaz!) / kişi ekleriyle şekillenir (gelin, gelsin)

Kısa örnek

          Biraz daha dikkatli olmalısın. (gereklilik)
Yarın erken gelirse birlikte çalışırız. (şart)
Bir gün yeniden buluşalım. (istek)
Kapıyı kapat! (emir)
        

5. bölüm

Fiil - Ek Fiil 5.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 5. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

5. Sayfa / 20: Fiilde olumsuzluk ve soru

5) Olumlu–olumsuz–soru biçimi

Fiillerin olumsuzu çoğunlukla -ma/-me ekiyle yapılır. Soru anlamı ise ayrı yazılan mi ile gelir.

Olumsuzluk

gel-di (olumlu) → gel-me-di (olumsuz)
yap-acak (olumlu) → yap-ma-yacak (olumsuz)
okuyor (olumlu) → oku-mu-yor (olumsuz)

Soru eki

Soru eki mi ayrı yazılır; kişiye göre çekimlenir: “geldin mi”, “gelecek misin”.

Karma örnek

          Gelmedin mi?  (olumsuz + soru)
Yazmayacak mısın? (olumsuz + gelecek + soru + kişi)
Okumuyor muyuz? (olumsuz + şimdiki + soru + kişi)
        

1 / 4 sayfa yüklendi