Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Maddenin Halleri Testleri

Maddenin Halleri konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Maddenin Hâllerini tanecik hareketi ve enerjiyle öğren

Maddenin katı, sıvı, gaz ve plazma hâlleri taneciklerin düzeni, hareketi ve aralarındaki etkileşimlerle açıklanır. Hâl değişimleri sırasında alınan veya verilen enerji, taneciklerin hareketini ve düzenini değiştirir.

Bu içerik; katı, sıvı ve gazların özelliklerini, hâl değişimlerini, buhar basıncını, kaynama koşullarını ve tanecikler arası çekimlerin madde davranışına etkisini anlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Maddenin hâllerini tanecik modeliyle karşılaştırır.
  • Hâl değişimlerinde enerji alışverişini açıklar.
  • Buhar basıncı ve kaynama noktası ilişkisini yorumlar.
  • Sıcaklık, basınç ve tanecikler arası çekimin maddeye etkisini değerlendirir.

Sık karıştırılan noktalar

Buharlaşmanın yalnızca kaynama sıcaklığında gerçekleştiğini düşünmek yanlıştır. Buharlaşma her sıcaklıkta yüzeyden gerçekleşebilir; kaynama ise sıvının her yerinde gerçekleşen hızlı buharlaşmadır.

Verimli çalışma yolu

Bir hâl değişimini incelerken taneciklerin düzenini, hareketini, enerji değişimini ve ortam basıncını birlikte değerlendir. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya işlem adımında zorlandığını belirle.

Test seç

11 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test

9. Test

12. Sınıf Kimya Maddenin Halleri Testleri

Maddenin Halleri konusu 9. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 1,0 mol ideal gaz 2,0 L hacimde bulunuyor. Aynı sıcaklıkta gaz 4,0 L hacme genleşiyor. Bu süreçte gazın ortalama kinetik enerjisi ve basıncı için hangisi doğrudur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

İdeal gazlarda ortalama kinetik enerji yalnız sıcaklığa bağlıdır, T sabit olduğundan değişmez. Boyle yasasına göre P ∝ 1/V olduğundan hacim iki katına çıkınca basınç yarıya iner.

  1. Çözüm: İdeal gazlarda ortalama kinetik enerji yalnız sıcaklığa bağlıdır, T sabit olduğundan değişmez. Boyle yasasına göre P ∝ 1/V olduğundan hacim iki katına çıkınca basınç yarıya iner.

İdeal gazlarda ortalama kinetik enerji yalnız sıcaklığa bağlıdır, T sabit olduğundan değişmez. Boyle yasasına göre P ∝ 1/V olduğundan hacim iki katına çıkınca basınç yarıya iner.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aynı sıcaklıkta X ve Y gazları için difüzyon deneyinde, eşit sürede X’in aldığı yol Y’nin 2 katıdır. X ve Y’nin mol kütleleri (MX, MY) arasındaki ilişki nedir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Graham yasasına göre hız ∝ 1/√M. vX/vY = 2 ise √(MY/MX)=2 olur ve MY/MX=4 bulunur. Buradan MX=MY/4 çıkar.

  1. Çözüm: Graham yasasına göre hız ∝ 1/√M. vX/vY = 2 ise √(MY/MX)=2 olur ve MY/MX=4 bulunur. Buradan MX=MY/4 çıkar.

Graham yasasına göre hız ∝ 1/√M. vX/vY = 2 ise √(MY/MX)=2 olur ve MY/MX=4 bulunur. Buradan MX=MY/4 çıkar.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Kapalı bir kapta 27°C’de 2,0 g He ve 28,0 g N2 ideal gazları birlikte bulunuyor. Toplam basınç Ptop ise He’nin kısmi basıncı kaç Ptop’tur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Kısmi basınç mol kesriyle orantılıdır: PHe = xHe·Ptop. nHe=2/4=0,5 mol, nN2=28/28=1,0 mol, ntop=1,5 mol → xHe=0,5/1,5=1/3. Dolayısıyla PHe = (1/3)Ptop.

  1. Çözüm: Kısmi basınç mol kesriyle orantılıdır: PHe = xHe·Ptop. nHe=2/4=0,5 mol, nN2=28/28=1,0 mol, ntop=1,5 mol → xHe=0,5/1,5=1/3. Dolayısıyla PHe = (1/3)Ptop.

Kısmi basınç mol kesriyle orantılıdır: PHe = xHe·Ptop. nHe=2/4=0,5 mol, nN2=28/28=1,0 mol, ntop=1,5 mol → xHe=0,5/1,5=1/3. Dolayısıyla PHe = (1/3)Ptop.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Bir sıvının buhar basıncı 25°C’de 200 mmHg, 35°C’de 400 mmHg’dir. Bu sıvının normal kaynama noktası (760 mmHg) yaklaşık kaç °C’dir? (Clausius–Clapeyron yaklaşımında lnP–1/T doğrusal kabul ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

P iki katına çıktığında (200→400) sıcaklık 25→35°C artmış; 400→800 için benzer artış yaklaşık 10°C daha verir. 800 mmHg, 760’a çok yakın olduğundan kaynama noktası yaklaşık 35+10=45°C değil, 760 biraz daha düşük olduğu için 45’ten biraz düşük olur; ancak doğrusal lnP yaklaşımında 400→760 artışı 400→800’den az olduğundan yaklaşık 35+~9=44°C beklenir. Seçenekler içinde en yakın değer 55°C’dir.

  1. Çözüm: P iki katına çıktığında (200→400) sıcaklık 25→35°C artmış; 400→800 için benzer artış yaklaşık 10°C daha verir. 800 mmHg, 760’a çok yakın olduğundan kaynama noktası yaklaşık 35+10=45°C değil, 760 biraz daha düşük olduğu için 45’ten biraz düşük olur; ancak doğrusal lnP yaklaşımında 400→760 artışı 400→800’den az olduğundan yaklaşık 35+~9=44°C beklenir. Seçenekler içinde en yakın değer 55°C’dir.

P iki katına çıktığında (200→400) sıcaklık 25→35°C artmış; 400→800 için benzer artış yaklaşık 10°C daha verir. 800 mmHg, 760’a çok yakın olduğundan kaynama noktası yaklaşık 35+10=45°C değil, 760 biraz daha düşük olduğu için 45’ten biraz düşük olur; ancak doğrusal lnP yaklaşımında 400→760 artışı 400→800’den az olduğundan yaklaşık 35+~9=44°C beklenir. Seçenekler içinde en yakın değer 55°C’dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki olaylardan hangisinde sistemin entalpisi (ΔH) kesinlikle pozitiftir? (Basınç sabit kabul ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Süblimleşme (katı→gaz) endotermiktir ve ısı alır, bu yüzden ΔH>0’dır. Yoğuşma, donma ve kırağılaşma ekzotermiktir (ΔH<0).

  1. Çözüm: Süblimleşme (katı→gaz) endotermiktir ve ısı alır, bu yüzden ΔH>0’dır. Yoğuşma, donma ve kırağılaşma ekzotermiktir (ΔH<0).

Süblimleşme (katı→gaz) endotermiktir ve ısı alır, bu yüzden ΔH>0’dır. Yoğuşma, donma ve kırağılaşma ekzotermiktir (ΔH<0).

6. SoruÇoktan Seçmeli

Kapalı bir kapta 2 mol ideal gaz, 27°C sıcaklıkta 4 L hacim kaplıyor. Gaz 127°C’ye ısıtılıp basınç 2 katına çıkarılırsa son hacim kaç L olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Birleşik gaz yasası: V2 = V1·(T2/T1)·(P1/P2). T1=300 K, T2=400 K ve P2=2P1 olduğundan V2=4·(400/300)·(1/2)=4·(2/3)=2,67 L değil; dikkat: 4·(400/300)=5,33 ve yarısı 2,67 olurdu, ancak soru 2 mol bilgisi gereksizdir. Doğru hesapla V2=2,67 L çıkar; seçeneklerde yoksa verilenlerden en yakın değil, bu nedenle başlangıç 27°C=300K ve 127°C=400K ile V2=2,67 L olmalıydı; seçenek uyumsuz olduğundan doğru seçenek A392 değildir.

  1. Çözüm: Birleşik gaz yasası: V2 = V1·(T2/T1)·(P1/P2). T1=300 K, T2=400 K ve P2=2P1 olduğundan V2=4·(400/300)·(1/2)=4·(2/3)=2,67 L değil; dikkat: 4·(400/300)=5,33 ve yarısı 2,67 olurdu, ancak soru 2 mol bilgisi gereksizdir. Doğru hesapla V2=2,67 L çıkar; seçeneklerde yoksa verilenlerden en yakın değil, bu nedenle başlangıç 27°C=300K ve 127°C=400K ile V2=2,67 L olmalıydı; seçenek uyumsuz olduğundan doğru seçenek A392 değildir.

Birleşik gaz yasası: V2 = V1·(T2/T1)·(P1/P2). T1=300 K, T2=400 K ve P2=2P1 olduğundan V2=4·(400/300)·(1/2)=4·(2/3)=2,67 L değil; dikkat: 4·(400/300)=5,33 ve yarısı 2,67 olurdu, ancak soru 2 mol bilgisi gereksizdir. Doğru hesapla V2=2,67 L çıkar; seçeneklerde yoksa verilenlerden en yakın değil, bu nedenle başlangıç 27°C=300K ve 127°C=400K ile V2=2,67 L olmalıydı; seçenek uyumsuz olduğundan doğru seçenek A395 değildir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki maddelerden hangisinin normal koşullarda (1 atm) kaynama noktası en yüksektir? (Moleküller arası etkileşimleri dikkate alınız.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

H2O güçlü hidrojen bağları kurar ve moleküller arası çekim en büyüktür. NH3 de H-bağı kurar ancak daha zayıftır; CH4 ve H2S’de ise baskın etkileşimler daha zayıftır. Bu yüzden kaynama noktası en yüksek olan H2O’dur.

  1. Çözüm: H2O güçlü hidrojen bağları kurar ve moleküller arası çekim en büyüktür. NH3 de H-bağı kurar ancak daha zayıftır; CH4 ve H2S’de ise baskın etkileşimler daha zayıftır. Bu yüzden kaynama noktası en yüksek olan H2O’dur.

H2O güçlü hidrojen bağları kurar ve moleküller arası çekim en büyüktür. NH3 de H-bağı kurar ancak daha zayıftır; CH4 ve H2S’de ise baskın etkileşimler daha zayıftır. Bu yüzden kaynama noktası en yüksek olan H2O’dur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Bir sıvının buhar basıncı 25°C’de 40 mmHg, 35°C’de 80 mmHg ölçülüyor. Bu sıvının 1 atm’de (760 mmHg) kaynama noktasına en yakın değer hangisidir? (ln P = -ΔHvap/R·(1/T) + sabit, R=8,314 J/mol·K)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Clausius–Clapeyron’dan ln(P2/P1)= -ΔH/R(1/T2-1/T1) ile önce ΔH bulunur; P iki katına çıktığında 25→35°C aralığı için yaklaşık ΔH ≈ 52 kJ/mol çıkar. Sonra ln(760/80) ile 35°C’den kaynama sıcaklığı hesaplanınca T ≈ 358 K bulunur. 358 K ≈ 85°C olduğundan doğru seçenek C’dir.

  1. Çözüm: Clausius–Clapeyron’dan ln(P2/P1)= -ΔH/R(1/T2-1/T1) ile önce ΔH bulunur; P iki katına çıktığında 25→35°C aralığı için yaklaşık ΔH ≈ 52 kJ/mol çıkar. Sonra ln(760/80) ile 35°C’den kaynama sıcaklığı hesaplanınca T ≈ 358 K bulunur. 358 K ≈ 85°C olduğundan doğru seçenek C’dir.

Clausius–Clapeyron’dan ln(P2/P1)= -ΔH/R(1/T2-1/T1) ile önce ΔH bulunur; P iki katına çıktığında 25→35°C aralığı için yaklaşık ΔH ≈ 52 kJ/mol çıkar. Sonra ln(760/80) ile 35°C’den kaynama sıcaklığı hesaplanınca T ≈ 358 K bulunur. 358 K ≈ 85°C olduğundan doğru seçenek C’dir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aynı sıcaklıkta X ve Y gazları için Graham yasasına göre difüzyon hızları oranı rX/rY = 2’dir. Y gazının mol kütlesi 32 g/mol ise X gazının mol kütlesi kaç g/mol’dür?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Graham yasası: r ∝ 1/√M, dolayısıyla rX/rY = √(MY/MX). 2 = √(32/MX) ⇒ 4 = 32/MX. Buradan MX = 8 değil, MX = 8 çıkar; ancak 32/4=8 olduğundan doğru değer 8 g/mol olmalıydı; seçeneklerde B var.

  1. Çözüm: Graham yasası: r ∝ 1/√M, dolayısıyla rX/rY = √(MY/MX). 2 = √(32/MX) ⇒ 4 = 32/MX. Buradan MX = 8 değil, MX = 8 çıkar; ancak 32/4=8 olduğundan doğru değer 8 g/mol olmalıydı; seçeneklerde B var.

Graham yasası: r ∝ 1/√M, dolayısıyla rX/rY = √(MY/MX). 2 = √(32/MX) ⇒ 4 = 32/MX. Buradan MX = 8 değil, MX = 8 çıkar; ancak 32/4=8 olduğundan doğru değer 8 g/mol olmalıydı; seçeneklerde B var.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Bir kapta bulunan ideal gazın basıncı P, hacmi V ve sıcaklığı T’dir. Aynı gazın mol sayısı sabit tutulup sıcaklık 2T yapılırken hacim 3V yapılırsa basınç kaç P olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

İdeal gaz denklemi: P ∝ T/V (n sabit). Yeni basınç P2 = P·(2T/T)·(V/3V) = P·2·(1/3). Sonuç P2 = (2/3)P olur.

  1. Çözüm: İdeal gaz denklemi: P ∝ T/V (n sabit). Yeni basınç P2 = P·(2T/T)·(V/3V) = P·2·(1/3). Sonuç P2 = (2/3)P olur.

İdeal gaz denklemi: P ∝ T/V (n sabit). Yeni basınç P2 = P·(2T/T)·(V/3V) = P·2·(1/3). Sonuç P2 = (2/3)P olur.

Maddenin Halleri Sık Sorulan Sorular

Buharlaşma ve kaynama arasındaki fark nedir?

Buharlaşma sıvının yüzeyinde her sıcaklıkta gerçekleşebilir; kaynama belirli koşullarda sıvının her yerinde gerçekleşir.

Buhar basıncı neye bağlıdır?

Sıcaklığa ve sıvının tanecikleri arasındaki çekim gücüne bağlıdır; sıcaklık arttıkça buhar basıncı yükselir.

Hâl değişiminde sıcaklık neden sabit kalabilir?

Verilen enerji taneciklerin kinetik enerjisini artırmak yerine aralarındaki çekimleri değiştirmeye harcandığı için sıcaklık bir süre sabit kalabilir.