AYT Edebiyat Metinlerin Sınıflandırılması 10. test çöz

Kentlerin büyümesiyle yalnızlığın arttığı iddiası sıkça dile getirilir; oysa asıl belirleyici, ortak yaşam alanlarının niteliğidir. Parkların ve kütüphanelerin erişilebilir olduğu yerlerde insanlar daha çok karşılaşır, dayanışma ağları kurar. Bu nedenle yerel yönetimlerin önceliği, yeni binalar değil, kamusal mekân üretimi olmalıdır.

Sabahın ilk ışığıyla sokak, ıslak taşların üstünde ince bir buğu gibi yükseliyordu; dükkân kepenkleri birer birer açılırken köşedeki simitçinin sesi, uykuyu dağıtan bir çan gibiydi. Adam, kalabalığın içinden geçip durdu; nereye gittiğini kendisi de bilmiyordu.

Gözlerin bir deniz, ben kıyısında yitik; rüzgârın getirdiği her ses, içimde eski bir sızı. Bir adım yaklaşsan, dünya susacak; uzak dursan, zaman uzayacak.

Kahraman, ejderhayı yenmek için yedi dağın ardındaki mağaraya indi; mağaranın kapısında konuşan bir taş, ona üç bilmece sordu. Bilmeceleri çözen kahraman, sihirli kılıcı alıp köyüne döndü.

Bir metinde anlatıcı, olayları aktaran sesin kim olduğudur; birinci kişi anlatıcı “ben” diliyle, üçüncü kişi anlatıcı ise “o” diliyle kurulur. Bakış açısı ise anlatıcının olayları hangi bilgi düzeyiyle gördüğünü belirtir; hâkim bakış açısında anlatıcı kahramanların iç dünyasını da bilir.

Sokağın ucundaki evin penceresinde akşamları bir ışık yanar; o ışık yanınca içimde, adını koyamadığım bir umut kıpırdar. Karanlık, insanın omzuna konan ağır bir el gibi çökerken ben o pencereye bakar, sessizce beklerim.

Tren istasyona girdiğinde herkes birden sustu; valizini sıkı tutan çocuk, annesinin elini bırakmamak için direndi. Kalabalığın içinden bir adam çıktı ve çocuğa, sanki yıllardır tanıyormuş gibi gülümsedi.

Bir zamanlar, rüzgârın yön değiştirdiği günlerde deniz kabarır; kabaran deniz, kıyıya vuran her dalgada bir sır fısıldarmış. Bu sırrı duyan balıkçı, bir daha asla eski hayatına dönemezmiş.

Köyün yaşlıları anlatır: Gölün ortasındaki taş her dolunayda ısınırmış; elini sürenin dileği kabul olurmuş. Ama taşı kötü niyetle yoklamaya kalkışanların, sabaha kadar yönünü bulamadığı söylenir.

Günlüğümün bu sayfasına, bugün yaşadıklarımı unutmamak için yazıyorum; çünkü insanın hafızası, en çok kendini korumak için eksiltir. Akşamüstü aynı caddeden geçerken her şeyin değiştiğini fark ettim.

Yazar, romanında toplumsal çözülmeyi bir ailenin dağılması üzerinden işler; karakterlerin çatışması, mekânın daralmasıyla paralel ilerler. Bu yönüyle eser, modernleşme sancılarını görünür kılar.

İş başvurusu için gerekli belgeler tamamlandıktan sonra form eksiksiz doldurulmalı ve belirtilen tarihe kadar ilgili birime teslim edilmelidir. Aksi durumda değerlendirme sürecine alınmayacaktır.

Bir ülkenin kalkınması, yalnızca ekonomik büyümeyle ölçülemez; eğitimde fırsat eşitliği sağlanmadıkça büyüme, toplumsal refaha dönüşmez. Bu yüzden bütçe planlamasında öncelik, nitelikli eğitim yatırımlarına verilmelidir.

Kapı gıcırdayarak açıldı; içerideki soğuk hava yüzüne vurunca geri çekildi ama sonra cesaretini toplayıp içeri girdi. Masanın üstünde yarım kalmış bir mektup vardı ve satırlar, sanki onu bekliyordu.

Gökyüzü, içimde biriken suskunluğu büyütür; yıldızlar, uzak bir hatıranın kırık aynaları gibi parlar. Ne söylesem eksik, ne sussam tamam.

Bir sözcüğün kökü bulunurken öncelikle yapım ekleri ayırt edilir; ardından çekim ekleri belirlenir. Kök, anlamlı en küçük birimdir.

Kişiler: Anne, Oğul (Sahne: Mutfak. Akşam. Anne masaya tabak koyar.) ANNE: Yine geç kaldın. OĞUL: (Ceketini çıkarır.) Trafik vardı. ANNE: Trafik her gün var; senin bahanen her gün aynı.

Akşam yemeğinde annesi yine onun geç kaldığını söyledi; o ise trafikten yakındı. Konuşma uzadıkça evin içi daraldı, oğul pencereye yönelip susmayı seçti.

Geç kalışların bir alışkanlık oldu; her dönüşünde evin saatleri biraz daha kırılıyor. Ben bekledikçe, kapının sesi içimde büyüyor.

Trafiğin yoğun olduğu saatlerde toplu taşıma kullanmak, hem zaman yönetimini kolaylaştırır hem de çevresel etkiyi azaltır. Bu nedenle işe gidiş geliş planı yapılırken alternatif güzergâhlar belirlenmelidir.