Numicorn logosuNumicornÖğren, paylaş, ilerle
LGSLGS Fen ve TeknolojiSoru çözümleriTest çöz

Basınç Konu Anlatımı

LGS Fen Bilimleri Basınç konusu için katı, sıvı ve gaz basıncı konu anlatımı, yeni nesil sorular ve çözümlü testler.

1. bölüm

Basınç 11.sayfa

Basınç - 11. Sayfa

Basınç


11. Sayfa: Pascal prensibi (temel)



1) Pascal prensibi nedir?


Kapalı kap içindeki sıvıya uygulanan basınç, sıvının her noktasına aynen iletilir. Bu prensip hidrolik sistemlerin temelidir.


Basit ifade
Kapalı sıvıda basınç her yöne iletilir.

Günlük örnek
Hidrolik kriko ile ağır araçların kaldırılabilmesi Pascal prensibiyle açıklanır.

Not
Bu konuda çoğunlukla “küçük kuvvetle büyük kuvvet elde etme” mantığı sorulur.

2. bölüm

Basınç 12.sayfa

Basınç - 12. Sayfa

Basınç


12. Sayfa: Hidrolik sistem mantığı



1) Basınç eşitliği


Hidrolik sistemde iki piston aynı sıvı ile bağlıysa sıvı içindeki basınçlar eşitlenir.


Kural
P1 = P2 → F1/A1 = F2/A2

F1A1=F2A2

Yorum
A2 daha büyükse, F2 daha büyük olabilir (kuvvet kazancı).

3. bölüm

Basınç 13.sayfa

Basınç - 13. Sayfa

Basınç


13. Sayfa: Hidrolik örnek soru



1) Kuvvet kazancı örneği


A2 alanı A1'den büyükse, küçük kuvvetle büyük kuvvet elde edilebilir.


Örnek
A1 = 2 cm², A2 = 10 cm² ise A2/A1 = 5 olur.
F1 = 20 N uygulanırsa F2 = 20·5 = 100 N olabilir.

Not
Bu tip sorularda oran kurmak yeterlidir: F2 = F1·(A2/A1).

4. bölüm

Basınç 14.sayfa

Basınç - 14. Sayfa

Basınç


14. Sayfa: Gaz basıncına giriş



1) Gazlar basınç uygular mı?


Gazlar da bulundukları kaba ve her yöne basınç uygular. Gazların basıncı sıcaklık, hacim ve gaz miktarına bağlı olarak değişebilir.


Günlük örnek
Şişirilmiş balonun içinde gaz basıncı vardır; balonun lastiğine basınç uygular.

LGS düzeyi
Bu ünitede genellikle “açık hava basıncı” ve “yükseklik” vurgulanır.

5. bölüm

Basınç 15.sayfa

Basınç - 15. Sayfa

Basınç


15. Sayfa: Açık hava basıncı



1) Açık hava basıncı nedir?


Atmosferdeki havanın ağırlığı, yeryüzüne bir basınç uygular. Buna açık hava basıncı (atmosfer basıncı) denir.


Genel bilgi
Deniz seviyesinde açık hava basıncı daha fazladır.

Hatırlatma
Yükseğe çıkıldıkça hava yoğunluğu azalır → açık hava basıncı azalır.

6. bölüm

Basınç 16.sayfa

Basınç - 16. Sayfa

Basınç


16. Sayfa: Yükseklik ve açık hava basıncı



1) Yükseklik arttıkça basınç


Yükseğe çıkıldıkça üzerimizdeki hava miktarı azalır. Bu yüzden açık hava basıncı azalır.


Örnek
Dağların zirvesinde basınç daha düşük olduğu için su daha düşük sıcaklıkta kaynayabilir.

LGS ipucu
“Yükseklik artar” → “açık hava basıncı azalır” şeklinde eşleştir.

7. bölüm

Basınç 17.sayfa

Basınç - 17. Sayfa

Basınç


17. Sayfa: Açık hava basıncı ile sıvı basıncı ilişkisi



1) Açık kaplarda basınç


Açık bir kapta sıvının yüzeyine açık hava basıncı da etki eder. Toplam basınç düşüncesi bazı sorularda kullanılır.


Basit yorum
Sıvının derindeki noktalarında sıvı basıncı + açık hava etkisi birlikte düşünülebilir.

LGS düzeyi
Genelde nitel (yorum) soruları gelir; formül ezberinden çok ilişki kurma istenir.

8. bölüm

Basınç 18.sayfa

Basınç - 18. Sayfa

Basınç


18. Sayfa: Basınçla ilgili günlük uygulamalar



1) Katı basıncı uygulamaları


  • Bıçakların keskin olması (alan küçük → basınç büyük)
  • İnşaatta temelin geniş yapılması (alan büyük → basınç küçük)

2) Sıvı basıncı uygulamaları


  • Barajların alt kısmının daha kalın yapılması (derinlik fazla → basınç fazla)
  • Dalgıçların özel kıyafet kullanması (derinlik artınca basınç artar)

Not
Sorularda “neden böyle yapılır?” sorusu sık gelir; cevap basınç ilişkileriyle verilir.

9. bölüm

Basınç 19.sayfa

Basınç - 19. Sayfa

Basınç


19. Sayfa: LGS tarzı karışık soru (orta-zor)



Soru: Aynı ağırlıktaki iki kutudan birinin taban alanı diğerinin iki katıdır. Zemine uyguladıkları basınçlar arasındaki ilişki nedir?


Çözüm
P = F/A. F'ler aynı.
Alanı 2 kat olanın basıncı yarıya düşer.
Sonuç: Büyük alanlı kutunun basıncı daha küçüktür (yarısı).

İpucu
Katı basıncında en hızlı yol: kuvvet sabitse basınç alanla ters orantılıdır.

10. bölüm

Basınç 20.sayfa

Basınç - 20. Sayfa

Basınç


20. Sayfa: Genel tekrar ve mini alıştırmalar



1) Özet


Bu ünitede bilmen gerekenler
1) Katı basıncı: P=F/A (F artarsa P artar, A artarsa P azalır).
2) Sıvı basıncı: P=d·g·h (derinlik ve yoğunluk artarsa basınç artar).
3) Pascal prensibi: kapalı sıvıda basınç her yöne iletilir; hidrolik sistemler.
4) Açık hava basıncı: yükseklik arttıkça azalır.
5) Günlük örnekler: çivi, bıçak, baraj, kayak, hidrolik kriko.

2) Mini alıştırmalar (çözümlü)


1) Yorum
Aynı kuvvet daha küçük alana uygulanırsa basınç artar.

2) Yorum
Aynı sıvıda daha derin noktanın basıncı daha büyüktür.

3) Yorum
Yükseğe çıkıldıkça açık hava basıncı azalır.

Sınav stratejisi
Soruda “katı mı, sıvı mı, gaz mı?” önce bunu belirle; sonra hangi değişkenin (F, A, d, h) değiştiğini takip et.