5. Sınıf Türkçe
Kök ve ekleri, sözcük türlerini ve cümledeki görevlerini çözümlü sorularla pekiştir.
Dil Bilgisi konusu, sözcüklerin yapısını ve cümledeki görevlerini anlamayı sağlar. Kök ve ek bilgisi, kelimelerin nasıl oluştuğunu incelemeye yardımcı olur.
İsim, sıfat, zamir ve fiil gibi sözcük türleri cümle içinde görevlerine göre belirlenir. Bu nedenle kelimeler tek başına değil, kullanıldıkları cümleyle birlikte değerlendirilmelidir.
Kök, sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır; her kelimenin ilk hecesi kök olmayabilir. Sözcük türü de kelimenin cümledeki kullanımına göre değişebilir.
Önce sözcüğün anlamlı en küçük parçasını bul, sonra aldığı ekleri ayır. Ardından cümlede hangi soruya cevap verdiğini inceleyerek türünü belirle.
1. Test
Sözcüklerin kökünü ve aldığı ekleri belirleme.
Sözcüklerin anlamlı en küçük parçalarını ve bu parçalara getirilen ekleri inceleyin.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
Doğru ayrım kitap-lık biçimindedir.
Kitaplık sözcüğünde anlamlı kök kitap, yapım eki ise -lık ekidir.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Yapım eki alan sözcük gözlüktür.
Gözlük sözcüğünde göz köküne -lük yapım eki getirilerek yeni bir sözcük oluşturulmuştur.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
Yalnızca çekim eki alan sözcük evlerimizdendir.
Evlerimizden sözcüğünde çoğul, iyelik ve ayrılma hâli ekleri vardır. Bu ekler yeni bir sözcük oluşturmaz.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
Balıkçı sözcüğünün kökü balık, yapım eki -çı'dır.
Balıkçı sözcüğü balık köküne -çı yapım eki getirilmesiyle oluşmuştur.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
Kökü fiil olan sözcük sevgidir.
Sevgi sözcüğü sev- fiil köküne -gi eki getirilerek oluşturulmuştur.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
Sözcükte iki çekim eki vardır.
Çocuklarımız sözcüğünde -lar çoğul eki ve -ımız iyelik eki olmak üzere iki çekim eki vardır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
-lık ekiyle türeyen sözcük ormanlıktır.
Ormanlık sözcüğünde orman köküne -lık yapım eki getirilmiştir.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
Yazıcı türemiş bir sözcüktür.
Yazıcı sözcüğü yaz- fiil köküne -ıcı yapım eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu nedenle türemiştir.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Yapım eki olarak kullanılan -de, gözde sözcüğündedir.
“Gözde” sözcüğündeki -de eki yeni bir anlam oluşturmuştur. Diğerlerinde bulunma hâli ekidir.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Basit yapılı sözcük evlerdir.
Evler sözcüğü yapım eki almamış, yalnızca çoğul eki almıştır. Bu nedenle basit yapılıdır.
Bir sözcüğün anlamlı en küçük parçasına kök denir.
Sözcüğün anlamını veya türünü değiştirebilen ektir.
Kelimenin cümledeki görevine ve hangi soruya cevap verdiğine bakılarak bulunur.
