İçindekiler
2027 LGS fiilimsiler konu özeti: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil ekleri, ayırt etme taktikleri, sık hatalar ve soru çözüm rehberi.
Fiilimsi nedir?
Fiilimsiler, fiil anlamı taşıdığı halde çekimli fiil gibi kip ve kişi eki almayan sözcüklerdir. Cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilirler.
Bu nedenle fiilimsileri bulurken yalnızca eke bakmak yeterli değildir. Sözcüğün cümlede hangi görevi üstlendiğini de kontrol etmek gerekir.
- Fiil kök veya gövdesinden türetilir
- Kip ve kişi eki almış çekimli fiil değildir
- Cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilir
- Yan cümlecik oluşturabilir
- LGSde cümledeki göreviyle birlikte sorulur
İsim-fiil nasıl bulunur?
İsim-fiiller, fiillere getirilen belirli eklerle oluşur ve cümlede isim gibi kullanılır. En bilinen ekler ma, me, mak, mek, ış, iş, uş, üş ekleridir.
Ancak her ma, me eki isim-fiil değildir. Olumsuzluk ekiyle karıştırmamak gerekir. Sözcük cümlede isim görevindeyse isim-fiil olma ihtimali güçlenir.
- ma, me ekleri isim-fiil yapabilir
- mak, mek ekleri isim-fiil yapar
- ış, iş, uş, üş ekleri isim-fiil yapabilir
- Olumsuzluk eki olan ma, me ile karıştırma
- Sözcük isim gibi kullanılıyor mu kontrol et
Sıfat-fiil nasıl bulunur?
Sıfat-fiiller, fiil anlamı taşıyan ama cümlede bir ismi niteleyen fiilimsilerdir. Genellikle kendisinden sonra gelen ismi açıklar veya belirtir.
Sıfat-fiillerde en önemli ipucu, sözcüğün bir ismin önünde onu nitelemesidir. LGS sorularında sıfat-fiil ekleri çoğu zaman kalıplaşmış sözcüklerle karıştırılır.
- an, en ekleri sıfat-fiil yapabilir
- ası, esi eklerine dikkat et
- maz, mez, ar, er, dık, dik, acak, ecek eklerini tanı
- Sözcük bir ismi niteliyor mu kontrol et
- Kalıplaşmış sıfatları fiilimsi sanma
Zarf-fiil nasıl bulunur?
Zarf-fiiller, fiil anlamı taşıyan ve cümlede yüklemi zaman, durum veya neden yönünden tamamlayan fiilimsilerdir. Genellikle nasıl, ne zaman, neden sorularına cevap verir.
Zarf-fiiller cümlede akışı bağladığı için soru çözümünde yüklemle ilişkisi mutlaka kontrol edilmelidir. Sadece ek ezberiyle karar vermek hata yaptırabilir.
- ıp, ip, up, üp eklerine dikkat et
- arak, erek ekleri sık kullanılır
- madan, meden eklerini tanı
- ınca, ince, unca, ünce ekleri zaman anlamı verebilir
- Yükleme nasıl veya ne zaman sorularını sor
Fiilimsi ile çekimli fiil nasıl ayrılır?
Fiilimsi ve çekimli fiil ayrımı LGSde sık sorulur. Çekimli fiiller kip ve kişi eki alarak yargı bildirir. Fiilimsiler ise yargı bildirmez; cümlede yardımcı görev üstlenir.
Bir sözcükte fiil anlamı varsa hemen fiilimsi dememelisin. Önce kip ve kişi eki alıp almadığını kontrol etmelisin.
- Çekimli fiil yargı bildirir
- Fiilimsi kip ve kişi ekiyle çekimlenmez
- Yüklem olan sözcük çoğu zaman çekimli fiildir
- Fiilimsi yan anlam veya yan cümlecik kurar
- Sözcüğün cümledeki görevini kontrol et
Fiilimsi grupları nasıl yorumlanır?
Fiilimsi tek bir sözcükten ibaret olmayabilir. Fiilimsi, kendisine bağlı sözcüklerle birlikte fiilimsi grubu oluşturabilir. Bu grup cümlede tek görev üstlenebilir.
Özellikle uzun cümlelerde fiilimsi grubunu parçalamak anlamı bozabilir. LGS sorularında fiilimsi grubunun tamamını görmek önemlidir.
- Fiilimsinin bağlı olduğu sözcükleri belirle
- Fiilimsi grubunu anlamca birlikte düşün
- Tamlamaları gereksiz bölme
- Fiilimsi grubunun cümledeki görevini bul
- Uzun cümlelerde önce yüklemi, sonra fiilimsi gruplarını işaretle
Soru çözerken izlenecek sıra
Fiilimsi sorularında rastgele ek aramak yerine düzenli bir sıra izlemek gerekir. Önce cümledeki fiil kökenli sözcükleri bul, sonra bu sözcüklerin çekimli fiil mi fiilimsi mi olduğunu kontrol et.
Son aşamada fiilimsi türünü belirle. Sözcük isim gibi kullanılıyorsa isim-fiil, ismi niteliyorsa sıfat-fiil, yüklemi tamamlıyorsa zarf-fiil olabilir.
- Cümleyi anlamak için bir kez oku
- Fiil kökenli sözcükleri işaretle
- Kip ve kişi eki var mı kontrol et
- Fiilimsi ekini belirle
- Sözcüğün görevine göre türünü seç
- Kalıplaşmış sözcükleri ayrıca kontrol et
Sık hatalar ve çalışma planı
Fiilimsilerde en sık hata, yalnızca ek ezberine güvenmektir. Oysa aynı ek farklı görevlerde kullanılabilir veya kalıplaşmış bir sözcük fiilimsi gibi görünebilir.
LGS için fiilimsiler çalışılırken önce ekler öğrenilmeli, sonra cümlede görev bulma pratiği yapılmalı ve en son karışık dil bilgisi testleriyle tekrar edilmelidir.
- Olumsuzluk eki ma, me ile isim-fiili karıştırma
- Çekimli fiili fiilimsi sanma
- Kalıplaşmış sözcükleri otomatik fiilimsi kabul etme
- Sıfat-fiilde nitelenen ismi kontrol etmeyi unutma
- Zarf-fiilde yüklemle ilişki kurmadan karar verme
- 3 gün konu ve örnek, 2 gün test, 1 gün yanlış tekrarı yap
Sık sorulan sorular
Fiilimsi nedir?
Fiil anlamı taşıdığı halde kip ve kişi eki almayan, cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir.
İsim-fiil ekleri nelerdir?
ma, me, mak, mek, ış, iş, uş, üş ekleri isim-fiil yapabilir. Ancak ma, me ekleri olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır.
Sıfat-fiil nasıl bulunur?
Fiil anlamı taşıyan sözcük bir ismi niteliyorsa sıfat-fiil olabilir. an, en, dık, dik, acak, ecek gibi ekler sık kullanılır.
Zarf-fiil nasıl bulunur?
Yüklemi zaman, durum veya neden yönünden tamamlayan fiilimsiler zarf-fiildir. arak, erek, ıp, ip, madan, meden gibi eklerle yapılabilir.
Fiilimsi ile çekimli fiil nasıl ayrılır?
Çekimli fiil kip ve kişi eki alarak yargı bildirir. Fiilimsi ise yargı bildirmez ve cümlede isim, sıfat ya da zarf görevi üstlenir.
LGS fiilimsiler nasıl çalışılmalı?
Önce ekler öğrenilmeli, sonra cümlede görev bulma çalışılmalı, ardından karışık testlerle çekimli fiil ve kalıplaşmış sözcük ayrımı pekiştirilmelidir.