Yer şekilleri testlerinde başarı, dağ, ova, plato ve akarsu adlarını ezberlemekten çok süreçleri yorumlamaya bağlıdır. Soruda verilen şeklin hangi kuvvetle ve hangi koşulda oluştuğunu görmek gerekir.
Hızlı özet
- Kavramı harita, şekil veya süreçle eşleştir; coğrafya ezberden çok yorum ister.
- Harita sorularında yön, ölçek, yükselti ve konumu aynı anda okumaya alış.
- İklim, nüfus ve yer şekilleri konularında neden-sonuç ilişkisini kısa cümleyle yaz.
- Yanlış yaptığın soruda bilgi mi eksik, görsel yorum mu eksik ayrımını yap.
Önce oluşum sürecini sor
Bir yer şekli sorusunda ilk soru şu olmalı: Bu şekil iç kuvvetlerle mi, dış kuvvetlerle mi oluşuyor? Bu ayrım seçeneklerin büyük kısmını hızlı elemeni sağlar.
İç kuvvetler yükselme, kırılma, kıvrılma ve volkanizma gibi süreçlerle; dış kuvvetler ise aşındırma, taşıma ve biriktirme süreçleriyle ilişkilidir.
- İç kuvvetler: deprem, volkanizma, orojenez ve epirojenez.
- Dış kuvvetler: akarsu, rüzgar, buzul, dalga, akıntı ve karstlaşma.
- Akarsu şekilleri: vadi, menderes, delta, birikinti konisi ve dev kazanı.
- Kıyı şekilleri: falez, tombolo, lagün, kıyı oku ve delta.
- Türkiye örnekleri: dağlar, ovalar, platolar, akarsular ve kıyı tipleri.
Harita ve görseli metinden önce oku
Yer şekilleri sorularında görsel çoğu zaman cevabın yarısını verir. Yükselti, eğim, akarsu yönü, kıyı tipi ve biriktirme alanlarını metne geçmeden fark etmeye çalış.
İzohips veya harita varsa eğimin nerede arttığını, akarsuyun nereden nereye aktığını ve şeklin aşındırma mı biriktirme mi gösterdiğini kontrol et.
Türkiye örneklerini haritada işaretle
Türkiye'nin yer şekilleri sorularında sadece isim ezberi yapmak kalıcı değildir. Dağ, ova, plato ve akarsu örneklerini harita üzerinde bölge bölge işaretlemek gerekir.
Özellikle Karadeniz kıyıları, Ege kıyıları, İç Anadolu platoları, Doğu Anadolu yükseltisi ve delta ovaları sık karşılaştırılan alanlardır.
Yanlışları şekil türüne göre ayır
Yanlış yaptığın soruları akarsu, kıyı, karst, buzul, rüzgar, volkanizma veya Türkiye örneği olarak ayır. Bu sayede hangi şekil grubunun eksik olduğunu görürsün.
Numicorn'da TYT Coğrafya iç ve dış kuvvetler ile Türkiye'nin yer şekilleri sayfalarını birlikte kullanarak konu ve test pratiğini aynı döngüde ilerletebilirsin.
Sık yapılan hatalar
- Harita, grafik veya şekli okumadan metindeki ilk bilgiyle işlem yapmak.
- İç-dış kuvvet, iklim, nüfus ve yer şekillerini neden-sonuç ilişkisi kurmadan ezberlemek.
- Türkiye haritasında konum bilgisiyle konu bilgisini eşleştirmemek.
- Yanlışın bilgi eksikliği mi görsel yorum eksikliği mi olduğunu ayırmamak.
Bu yazıdan sonra ne yapmalısın?
- 1Bugün bu yazıdaki ilk iki başlığı çalışıp 10-15 örnek soru çöz.
- 2Yanlışlarını aynı deftere değil, konu adına göre ayrı küçük başlıklar altında topla.
- 3Son adımda "İç ve Dış Kuvvetler konu anlatımı" bağlantısıyla aynı konuyu soru veya konu anlatımı tarafında pekiştir.
Sık sorulan sorular
Yer şekilleri testleri nasıl çözülür?
Önce şeklin iç kuvvet mi dış kuvvet mi sonucu oluştuğu belirlenmeli, sonra harita veya görselde verilen ipuçları okunmalıdır.
Türkiye'nin yer şekilleri nasıl ezberlenir?
Ezber yerine harita üzerinde dağ, ova, plato, akarsu ve kıyı örneklerini işaretleyerek çalışmak daha kalıcıdır.
İç ve dış kuvvetler karıştırılıyorsa ne yapılmalı?
Her şekli oluşum süreciyle eşleştiren kısa bir tablo hazırlanmalı ve test yanlışları bu tabloya göre tekrar edilmelidir.
İlgili içerikler
Benzer rehberler
Benzer soruları çözerek ilerle
Konu anlatımı, çözümlü sorular, favoriler ve gelişim takibiyle çalışmanı uygulamada devam ettirebilirsin.
